Ortak yazar nedir? Anlamı, görevleri ve hakları

ICMJE (Öneriler, Ocak 2026’da güncellenen PDF) dördünü birden arıyor:

1. Çalışmanın tasarımına veya kurgusuna ya da verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı.
2. Çalışmanın taslağını yazmak veya önemli entelektüel içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirmek.
3. Yayımlanacak son sürümü onaylamak.
4. Çalışmanın her yönünden sorumluluk almayı kabul etmek.

COPE’un yazarlık rehberi aynı iki asgari koşulu daha sade bir dille koyuyor: önemli bir katkı ve çalışmanın sorumluluğunu almak. Katkıda bulunanların rolleri, 14 rolden oluşan ve 14 Ocak 2022’den beri ANSI/NISO Z39.104-2022 standardı olan CRediT ile beyan edilebilir — CRediT nedir (İngilizce).

• Tek rolü fon bulmak, bir araştırma grubunu genel olarak yönetmek ya da yazım ve düzeltmeye yardım etmek olan kişi: ICMJE bunları tek başına yeterli saymıyor.
• Bir yapay zekâ aracı. ICMJE, sohbet botlarının çalışmanın hesabını veremeyeceği için yazar olamayacağını belirtiyor.
• Ricayla ya da ağırlık katsın diye eklenen kıdemli bir meslektaş: COPE buna hediye veya misafir yazarlık diyor (hayalet, hediye ve misafir yazarlık, İngilizce).

Bu katkılar teşekkür bölümüne yazılır: teşekkür bölümü rehberi ve örnekleri.

Sorumlu yazar, gönderim, değerlendirme ve yayın sürecinde dergiyle iletişimi yürütür ve sonrasında da ulaşılabilir kalır (ICMJE). Birinci yazar ya da kıdemli yazar olması gerekmez (Springer Nature). Springer Nature ve PLOS’ta yayımlanan makalede birden fazla sorumlu yazar görünebilir, ama gönderim sistemleri yalnızca birini kabul eder; Wiley gönderimde bir “Responsible Corresponding Author” ister.

Türkiye’deki yazarlar için bu seçim ücreti de etkileyebilir: Springer Nature’ın ülkeye göre kademeli APC pilotunda ücret, sorumlu yazarın ikamet ülkesine göre belirleniyor ve Türkiye’nin kademesi %25 (pilot listesi 16 Ekim 2026’da doğrulandı). Yayıncıların çoğunda muafiyeti de sorumlu yazarın ülkesi belirler — muafiyette hangi yazar sayılır.

Birinci yazar konumunun her alanda kendine özgü bir anlamı var — birinci mi, son mu ve yazar sırası gelenekleri.

Springer ve Nature Portfolio dergileri eşit katkıda bulunan bir yazar grubunu ve çalışmayı birlikte yöneten bir grubu işaretleyebilir; diğer eşit katkılar katkı beyanında yer alır. Nature, eşit katkıda bulunan ortak yazarları bir simge ve dipnotla gösterir; üçten fazlaysa dipnot katkı beyanına taşınır.

Nature Portfolio ve PLOS sorumlu yazardan ORCID istiyor, ortak yazarlar için öneriyor; PLOS bir ortak yazarın ORCID’ini ancak kabulden önce bağlanmışsa yayımlıyor. Springer bunu “şiddetle öneriyor”. Elsevier, Springer Nature veya Wiley’de her ortak yazar için bir zorunluluk bulamadık.

Ortak yazar ne demek?

Ortak yazar, bir makalenin yazar listesinde sorumlu yazarla birlikte yer alan yazardır. ICMJE’ye göre her biri önemli bir katkı yapmış, taslağın yazımına veya gözden geçirilmesine katılmış, son sürümü onaylamış ve çalışmanın hesabını vermeyi kabul etmiş olmalıdır.

Kabulden sonra bir ortak yazar çıkarılabilir mi?

Elsevier’de ve Springer ile Nature Portfolio dergilerinde hayır: yazarlık kabulden sonra değişemez. PLOS, kabul ile yayın arasında değişiklikleri genellikle değerlendirmez.

Ortak yazar ile katkıda bulunan arasındaki fark nedir?

Ortak yazar ICMJE’nin dört ölçütünü karşılar ve yazar listesinde yer alır. Hepsini karşılamayan bir katkıda bulunan, ne yaptığıyla birlikte teşekkür bölümünde anılır.