شاخص h چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
شاخص h بزرگ‌ترین عدد h است به‌طوری که پژوهشگر دست‌کم h مقاله داشته باشد که هر کدام دست‌کم h بار مورد استناد قرار گرفته باشند. هفت مقاله با ۲۵، ۱۸، ۱۲، ۹، ۶، ۴ و ۲ استناد، شاخص h برابر ۵ می‌دهند: پنج مقاله ۵ استناد یا بیشتر دارند، اما شش مقاله با ۶ استناد یا بیشتر وجود ندارد. فیزیک‌دان خورخه ای. هیرش (Jorge E. Hirsch) آن را در ۲۰۰۵ پیشنهاد کرد.
جزئیات
از کجا آمده است
هیرش این پیشنهاد را در سال ۲۰۰۵ در PNAS با عنوان «An index to quantify an individual's scientific research output» منتشر کرد. ایده این بود که یک عدد هم بهره‌وری را نشان دهد و هم اثرگذاری: بسیار منتشر کردن بدون استناد گرفتن آن را بالا نمی‌برد، و یک مقالهٔ واحد با استناد بسیار زیاد هم چنین نمی‌کند.
شاخص i10
شاخص i10 تعداد مقاله‌هایی است که دست‌کم ۱۰ استناد دارند. Google Scholar آن را در ژوئیه ۲۰۱۱ همراه با پروفایل‌های Google Scholar Citations معرفی کرد. آستانهٔ آن روی ۱۰ ثابت است، در حالی که آستانهٔ شاخص h با افزایش تولید پژوهشگر بالا می‌رود. Scopus و Web of Science شاخص i10 را نشان نمی‌دهند؛ OpenAlex آن را محاسبه می‌کند.
چرا این عدد از پایگاهی به پایگاه دیگر فرق می‌کند
Scopus، Web of Science و Google Scholar مجموعه‌های متفاوتی از نشریات را نمایه می‌کنند، بنابراین یک پژوهشگر می‌تواند سه شاخص h متفاوت داشته باشد. شاخص h اگر بدون ذکر پایگاه و تاریخ نقل شود، چیز چندانی نمی‌گوید.
هشدار خودِ پدیدآورندهٔ شاخص
هیرش در سال ۲۰۲۰ نوشت که به این باور رسیده است که این شاخص می‌تواند به‌طرز چشمگیری هم ناکام بماند و پیامدهای منفی ناخواستهٔ جدی داشته باشد. این سنجه‌ای تقریبی است، نه حکم نهایی.