ضریب تأثیر جعلی چیست و چگونه آن را تشخیص دهم؟
ضریب تأثیر جعلی معیاری شبیه به معیارهای استنادی است که سازمانی بی‌ارتباط با Clarivate یا Web of Science صادر می‌کند و برای رسمی به نظر رسیدن طراحی شده است. ضریب تأثیر واقعی مجله فقط از یک جا می‌آید: Journal Citation Reports (JCR) از Clarivate. هر نام دیگری یا یک معیار معتبر دیگر است (CiteScore، SJR، SNIP) یا ساختهٔ تجاری. مجله‌های جعلی (شکاری) برای معتبر جلوه کردن به معیارهای جعلی استناد می‌کنند.
جزئیات
نام‌های رایج معیارهای جعلی
حواستان به این‌ها باشد؛ هیچ‌کدام واقعی نیست: Global Impact Factor، Universal Impact Factor، International Impact Factor، Cosmos Impact Factor، General Impact Factor، SJIF (Scientific Journal Impact Factor)، IIFS (International Impact Factor Services)، InfoBase Index (IBI). معمولاً مجله برای گرفتن این نشان هزینهٔ سالانهٔ کوچکی می‌پردازد. این «معیار» نه روش‌شناسی دارد، نه ممیزی و نه معنایی.
آزمون سه‌ثانیه‌ای
JIF واقعی در پایگاه JCR شرکت Clarivate دیده می‌شود. اگر مجله‌ای مدعی «ضریب تأثیر» است اما جست‌وجو در JCR چیزی برنمی‌گرداند، آن ضریب تأثیر واقعی نیست. اگر نشان روی سایت مجله از clarivate.com یا webofscience.com نباشد، تزئینی است.
چرا مجله‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند
برای مجله‌هایی که از Web of Science و Scopus پذیرفته نشده‌اند، معیارهای جعلی نشانی دروغین از کیفیت می‌سازند. نویسندگانی از کشورهایی که برای مدرک تحصیلی یا استخدام دائم «مجله‌های دارای ضریب تأثیر» را الزامی می‌دانند، گاهی این‌ها را می‌پذیرند و بعداً می‌فهمند مقاله‌شان به حساب نمی‌آید.
به‌جای آن چه اهمیت دارد
اگر مجله‌ای در Web of Science یا Scopus نیست، DOAJ (فهرست مجله‌های دسترسی باز) را بررسی کنید. حضور در فهرست DOAJ یک معیار استنادی نیست، اما نشانهٔ کیفیتی معتبر است. برای سنجش تأثیر استنادی بدون JIF، از CiteScore یا SJR استفاده کنید؛ هر دو شفاف و رایگان‌اند.